คนจำนวนมากมีไอเดียสินค้าอาหารในหัว แต่ติดอยู่ตรงที่ไม่รู้ว่าจะเริ่มจากตรงไหน และกลัวว่าต้องใช้เงินทุนมากเกินกว่าจะเริ่มได้
ความจริงคือแบรนด์อาหารจำนวนมากที่วันนี้ผลิตครั้งละมาก ก็เริ่มต้นจากล็อตแรกที่ไม่ได้ใหญ่เลย
บทความนี้เรียบเรียงขั้นตอนตั้งแต่ยังไม่มีอะไรในมือ จนถึงวันที่สินค้าวางขายได้จริง เพื่อให้ผู้ประกอบการรายใหม่เห็นภาพรวมทั้งหมด
ขั้นที่หนึ่ง กำหนดสินค้าและกลุ่มเป้าหมาย
เริ่มจากตอบให้ชัดว่าจะขายอะไร ให้ใคร และสินค้าของเราต่างจากที่มีอยู่ในตลาดอย่างไร
การสำรวจสินค้าที่ขายดีในหมวดเดียวกันช่วยให้เห็นว่าอะไรเป็นที่ยอมรับอยู่แล้ว และมีช่องว่างตรงไหนที่ยังไม่มีใครทำ
ยิ่งกำหนดกลุ่มเป้าหมายได้แคบและชัดเท่าไหร่ การตัดสินใจในขั้นตอนถัดไปก็ยิ่งง่ายขึ้น ทั้งเรื่องรสชาติ ราคา และช่องทางขาย
ขั้นที่สอง พัฒนาสูตรสินค้า
ผู้ประกอบการรายใหม่ไม่จำเป็นต้องมีสูตรของตัวเองก่อน หลายรายเริ่มจากแนวคิดและให้ทีมพัฒนาสูตรของโรงงานช่วยออกแบบให้ตั้งแต่ต้น
สิ่งที่ควรเตรียมไปคุยคือภาพรสชาติที่ต้องการ ตัวอย่างสินค้าในตลาดที่ชอบและไม่ชอบ กลุ่มเป้าหมาย และงบประมาณต่อหน่วยที่ตั้งไว้
ในขั้นตอนนี้จะมีการทำตัวอย่างมาให้ทดลองและปรับแก้ทีละรอบ การให้ความเห็นที่เจาะจงช่วยให้ได้สูตรที่ต้องการเร็วขึ้นมาก
ขั้นที่สาม เลือกโรงงานผลิต
เรื่องที่ควรตรวจสอบ
มาตรฐานการผลิตของโรงงาน ทั้งการรับรอง อย. ฮาลาล และ GHP ซึ่งมีผลต่อทั้งความปลอดภัยและโอกาสในการขยายตลาด
ความสามารถในการปรับสูตรและมีทีมพัฒนาสูตรของตัวเองหรือไม่
ปริมาณขั้นต่ำในการสั่งผลิต ซึ่งควรสอดคล้องกับกำลังขายจริงในช่วงเริ่มต้น
ความสม่ำเสมอของคุณภาพในทุกล็อต เพราะรสชาติที่เปลี่ยนกระทบความไว้ใจของลูกค้าโดยตรง
ขั้นที่สี่ ทดลองผลิตล็อตเล็ก
ก่อนลงทุนผลิตจำนวนมาก การทดลองล็อตเล็กช่วยให้เห็นปัญหาจริงทั้งเรื่องรสชาติ บรรจุภัณฑ์ และต้นทุน
ล็อตทดลองยังใช้เป็นตัวอย่างให้ลูกค้ากลุ่มแรกได้ชิม เพื่อเก็บความเห็นมาปรับก่อนผลิตจริง
หลายแบรนด์ใช้ช่วงนี้ทดสอบช่องทางขายไปพร้อมกัน เพื่อดูว่าสินค้าเหมาะกับการขายออนไลน์หรือหน้าร้านมากกว่ากัน
ขั้นที่ห้า เรื่องเอกสารและฉลาก
สินค้าอาหารที่จำหน่ายต้องมีเลขสารบบอาหารและแสดงฉลากตามข้อกำหนด ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ควรวางแผนควบคู่ไปกับการพัฒนาสูตร
ข้อมูลบนฉลากต้องสอดคล้องกับสูตรจริง ทั้งส่วนประกอบและวัตถุเจือปนอาหารที่ใช้ การเปลี่ยนสูตรทีหลังจึงหมายถึงการแก้ฉลากด้วย
โรงงานที่มีประสบการณ์สามารถให้คำแนะนำเรื่องเอกสารในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการผลิตได้ ช่วยให้ผู้ประกอบการรายใหม่ไม่หลงทาง
ขั้นที่หก วางแผนต้นทุนและราคาขาย
ต้นทุนที่ต้องคิดไม่ได้มีแค่ค่าวัตถุดิบ แต่รวมถึงบรรจุภัณฑ์ ค่าผลิต ค่าขนส่ง และค่าการตลาด
การคำนวณจากปริมาณการผลิตจริงในช่วงเริ่มต้นสำคัญมาก เพราะต้นทุนต่อหน่วยในล็อตเล็กมักสูงกว่าล็อตใหญ่
การตั้งราคาควรดูทั้งต้นทุนและราคาของสินค้าใกล้เคียงในตลาด เพื่อให้ยังแข่งขันได้และมีกำไรพอที่จะเติบโตต่อ
คำถามที่พบบ่อยจากผู้เริ่มต้น
ไม่มีสูตรของตัวเอง เริ่มได้ไหม
เริ่มได้ ผู้ประกอบการหลายรายเริ่มจากแนวคิดและกลุ่มเป้าหมายเท่านั้น แล้วให้ทีมพัฒนาสูตรของโรงงานช่วยออกแบบให้
ผลิตน้อย โรงงานจะรับไหม
ขึ้นอยู่กับนโยบายของแต่ละโรงงาน หลายแห่งมีทางเลือกให้เริ่มจากล็อตทดลองขนาดเล็กก่อน แล้วขยายเมื่อยอดขายเติบโต ควรสอบถามเรื่องนี้ตั้งแต่การคุยครั้งแรก
ใช้เวลานานแค่ไหนกว่าจะได้สินค้า
ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของสูตรและจำนวนรอบที่ต้องปรับ การเตรียมข้อมูลให้ครบตั้งแต่รอบแรกช่วยย่นระยะเวลาได้อย่างมาก
สูตรที่พัฒนาแล้วเป็นของใคร
เป็นเรื่องที่ควรตกลงให้ชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษรตั้งแต่ก่อนเริ่มพัฒนา เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาภายหลังเมื่อสินค้าประสบความสำเร็จ
สรุป
การเริ่มทำแบรนด์อาหารไม่ได้ต้องการเงินทุนมหาศาลเสมอไป แต่ต้องการความชัดเจนเรื่องสินค้า กลุ่มเป้าหมาย และการวางแผนต้นทุน
การเลือกโรงงานที่รับผลิตล็อตเล็กและมีทีมพัฒนาสูตร ช่วยให้ผู้เริ่มต้นเดินได้ตั้งแต่ก้าวแรกโดยไม่ต้องลงทุนเกินตัว
สำหรับแบรนด์ที่กำลังเริ่ม เรายินดีคุยตั้งแต่ยังไม่มีสูตรในมือ
อ้างอิง
- การใช้วัตถุเจือปนอาหาร — กองอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
https://food.fda.moph.go.th/local-economy/detail-foodadd - ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 281) พ.ศ. 2547 เรื่อง วัตถุเจือปนอาหาร — สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
https://exfood.fda.moph.go.th/law/data/complilation/Compi_281.pdf - แนวทางการจัดประเภทอาหาร — สำนักอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
https://food.fda.moph.go.th/local-economy/detail-foodadd



