ร้านชานมหลายร้านเปลี่ยนผงชงเพราะราคาหรือเพราะของเดิมขาดตลาด แล้วไม่กี่วันต่อมาก็มีลูกค้าประจำทักว่าแก้วนี้ไม่เหมือนเดิม
ปัญหานี้ส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดเพราะผงใหม่แย่กว่า แต่เกิดเพราะร้านเปลี่ยนโดยไม่ได้ทดสอบในสภาพการขายจริง บทความนี้สรุป 5 เรื่องที่ควรเช็กก่อนเปลี่ยน
1. ละลายได้ในทุกแบบที่ร้านเสิร์ฟ
ร้านชานมส่วนใหญ่ขายทั้งแบบร้อน เย็น และปั่น ผงที่ละลายดีในน้ำร้อนอาจละลายช้าในนมเย็น ให้ทดลองชงครบทุกแบบที่ร้านขายจริง
สังเกตว่ามีตะกอนก้นแก้วหลังตั้งทิ้งไว้ 5–10 นาทีไหม เพราะลูกค้าหลายคนไม่ได้ดื่มทันที
2. ทดสอบหลังน้ำแข็งละลาย ไม่ใช่แค่แก้วแรก
การชิมทันทีหลังชงบอกได้แค่ครึ่งเดียว ให้ชิมซ้ำหลังผ่านไป 15 นาที ซึ่งใกล้กับเวลาที่ลูกค้าดื่มจริง
ถ้ารสชาติจางลงมากกว่าผงเดิม อาจต้องปรับปริมาณผงต่อแก้ว หรือปรับปริมาณน้ำแข็ง แล้วคำนวณต้นทุนใหม่
3. สีและหน้าตาแก้ว
สำหรับเมนูอย่างนมเผือก ลูกค้าจำสีได้ก่อนรสชาติ ให้ถ่ายรูปแก้วจากผงเดิมกับผงใหม่ในแสงเดียวกันแล้ววางเทียบ
ถ้าร้านใช้ผงหลายตัวผสมกัน เช่น ผงนมกับผงเผือกแยกซอง ให้ทดสอบชุดที่ผสมแล้ว ไม่ใช่ทดสอบทีละตัว
4. ต้นทุนต่อแก้ว ไม่ใช่ราคาต่อกิโล
ผงที่ราคาต่อกิโลถูกกว่า อาจต้องใช้ปริมาณมากกว่าต่อแก้วเพื่อให้ได้รสชาติเท่าเดิม จึงควรเทียบที่ต้นทุนต่อแก้ว
สูตรคำนวณ: ต้นทุนผงต่อแก้ว = ราคาผงต่อกิโลกรัม ÷ 1,000 × กรัมที่ใช้ต่อแก้ว
ตัวอย่างสมมติ ผง A กิโลละ 280 บาท ใช้ 30 กรัมต่อแก้ว = 8.40 บาท ส่วนผง B กิโลละ 250 บาท แต่ต้องใช้ 36 กรัม = 9.00 บาท ผงที่ดูถูกกว่าจึงแพงกว่าเมื่อคิดต่อแก้ว ตัวเลขนี้ใช้อธิบายวิธีคิดเท่านั้น
5. ทดลองขายกับลูกค้าจริงก่อนเปลี่ยนทั้งร้าน
ถ้าทำได้ ให้ลองใช้ผงใหม่บางช่วงเวลาหรือบางเมนูก่อน แล้วฟังเสียงลูกค้าประจำ ซึ่งเป็นกลุ่มที่รับรู้ความต่างได้ไวที่สุด
จดสูตรแก้วใหม่เป็นตัวเลขให้ชัด ทั้งกรัมผง มิลลิลิตรนม และระดับน้ำแข็ง แล้วอบรมพนักงานทุกกะพร้อมกัน
ดูฉลากก่อนตัดสินใจ
ผงชงที่ขายในไทยควรมีฉลากแสดงเลขสารบบอาหาร ชื่อผู้ผลิต และส่วนประกอบ ส่วนผงที่ใช้วัตถุเจือปนอาหารหรือวัตถุแต่งกลิ่นรส ต้องเป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง ซึ่งแนบไว้ท้ายบทความ
คำถามที่พบบ่อย
ต้องทดสอบนานแค่ไหนก่อนเปลี่ยน
ขึ้นกับจำนวนเมนูที่ใช้ผงตัวนี้ อย่างน้อยควรทดสอบครบทุกแบบที่ร้านเสิร์ฟ และให้พนักงานคนละกะลองชงตามสูตรเดียวกัน
ถ้าผงใหม่รสชาติใกล้เคียงแต่ไม่เหมือน ควรทำอย่างไร
ลองปรับปริมาณผงหรือความหวานก่อน ถ้ายังไม่ได้ และร้านต้องการรสชาติเฉพาะ การพัฒนาสูตรของร้านเองเป็นอีกทางเลือก
สรุป
การเปลี่ยนผงชงนมไม่ใช่แค่เปลี่ยนซัพพลายเออร์ แต่คือการเปลี่ยนสูตรแก้วของร้าน ทดสอบในสภาพขายจริง เทียบต้นทุนต่อแก้ว และจดสูตรให้ทุกคนทำตามเดียวกัน
ถ้าอยากได้ผงชงสำหรับเมนูของร้าน ทักมาบอกเราว่าเมนูคืออะไร เสิร์ฟร้อนหรือเย็น และแก้วขนาดเท่าไหร่ แล้วเราจะคุยแนวทางสูตรไปด้วยกัน
อ้างอิง
- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 281) พ.ศ. 2547 เรื่อง วัตถุเจือปนอาหาร — สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
https://exfood.fda.moph.go.th/law/data/complilation/Compi_281.pdf - ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 223) พ.ศ. 2544 เรื่อง วัตถุแต่งกลิ่นรส — กองอาหาร อย.
https://food.fda.moph.go.th/food-law/announ-moph-223



