ความต่างระหว่างสูตรสำเร็จกับสูตรเฉพาะคือ สูตรสำเร็จใครก็สั่งได้ แต่สูตรเฉพาะเป็นของแบรนด์คุณคนเดียว
สำหรับแบรนด์ที่ตั้งใจสร้างระยะยาว การมีรสชาติที่คู่แข่งลอกไม่ได้คือทรัพย์สินที่สะสมมูลค่าไปเรื่อยๆ ตามฐานลูกค้าที่โต
บทความนี้อธิบายขั้นตอนการพัฒนาสูตรเฉพาะตั้งแต่ต้นจนจบ พร้อมสิ่งที่ผู้ประกอบการควรเตรียมและควรตกลงล่วงหน้า
ทำไมต้องมีสูตรเฉพาะ
สร้างความแตกต่างที่ลอกยาก
ในตลาดที่สินค้าหน้าตาคล้ายกัน รสชาติเฉพาะตัวคือสิ่งที่ทำให้ลูกค้าแยกแบรนด์คุณออกจากคู่แข่ง และเป็นเหตุผลที่ทำให้เขากลับมาซื้อซ้ำ
ควบคุมต้นทุนได้ตรงจุด
สูตรที่ออกแบบมาเฉพาะสามารถปรับสัดส่วนให้เหมาะกับงบประมาณของแบรนด์ได้ ต่างจากสูตรสำเร็จที่ต้องรับตามที่มี
ต่อยอดเป็นไลน์สินค้าได้ง่าย
เมื่อมีสูตรฐานที่เป็นของตัวเองแล้ว การแตกไลน์สินค้าใหม่ที่ยังรักษาเอกลักษณ์ของแบรนด์ไว้ทำได้ง่ายกว่าการเริ่มใหม่ทุกครั้ง
ขั้นตอนการพัฒนาสูตรเฉพาะ
ขั้นที่หนึ่ง ตั้งโจทย์ให้ชัด
ระบุประเภทสินค้า กลุ่มเป้าหมาย ระดับราคาที่ตั้งใจขาย จุดขายที่อยากสื่อสาร และภาพรสชาติที่ต้องการ
การมีตัวอย่างสินค้าในตลาดที่ชอบและไม่ชอบไปด้วย ช่วยให้ทีมพัฒนาสูตรเข้าใจทิศทางได้เร็วกว่าการอธิบายด้วยคำพูดอย่างเดียว
ขั้นที่สอง ทีมพัฒนาสูตรทำตัวอย่าง
โรงงานจะทำตัวอย่างตามโจทย์มาให้ทดลอง ซึ่งรอบแรกมักยังไม่ตรงร้อยเปอร์เซ็นต์ และนั่นเป็นเรื่องปกติของกระบวนการ
ขั้นที่สาม ให้ความเห็นและปรับแก้
ความเห็นที่เจาะจงช่วยให้ปรับได้ตรงจุด เช่น เค็มไปเล็กน้อย กลิ่นเครื่องเทศแรงเกิน หรือรสชาติหายเร็วหลังกลืน
การบอกแค่ว่าไม่ชอบโดยไม่ระบุจุดทำให้ต้องเดาและใช้รอบการปรับมากขึ้นโดยไม่จำเป็น
ขั้นที่สี่ ทดลองในกระบวนการผลิตจริง
เมื่อได้สูตรที่ใกล้เคียงแล้ว ควรทดลองในสภาพการผลิตจริงเพื่อดูว่าผลลัพธ์ยังเป็นไปตามที่ต้องการหลังผ่านทุกขั้นตอน
ขั้นที่ห้า ทดสอบความคงตัวและผลิตจริง
เก็บตัวอย่างไว้ตามอายุที่วางแผนจะวางขาย แล้วตรวจสอบว่ารสชาติและลักษณะยังอยู่ในเกณฑ์ก่อนตัดสินใจผลิตล็อตใหญ่
สิ่งที่ควรตกลงล่วงหน้า
กรรมสิทธิ์ในสูตรที่พัฒนาขึ้น ควรตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรตั้งแต่ก่อนเริ่ม เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาเมื่อสินค้าประสบความสำเร็จ
เงื่อนไขการเก็บรักษาความลับของสูตร โดยเฉพาะหากสูตรเป็นจุดขายหลักของแบรนด์
จำนวนรอบการปรับสูตรที่รวมอยู่ในข้อตกลง และค่าใช้จ่ายหากต้องปรับเกินกว่านั้น
ปริมาณขั้นต่ำในการสั่งผลิตหลังสูตรเสร็จ เพื่อวางแผนงบประมาณให้สอดคล้องกับกำลังขายจริง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
ตั้งโจทย์กว้างเกินไป
โจทย์อย่างขออร่อยกว่าคู่แข่งไม่ได้ให้ทิศทางที่ทำงานต่อได้ การระบุให้ชัดว่าอยากได้รสชาติแบบไหนกับใครช่วยได้มากกว่า
ตัดสินใจจากความชอบของคนคนเดียว
สินค้าไม่ได้ขายให้คนคนเดียว การให้กลุ่มตัวอย่างที่ใกล้เคียงกลุ่มเป้าหมายจริงได้ชิมช่วยลดความเสี่ยงตรงนี้
ข้ามขั้นทดลองในไลน์ผลิตจริง
การอนุมัติจากตัวอย่างในห้องทดลองอย่างเดียว มักนำไปสู่ปัญหาตอนผลิตจริงที่ผลลัพธ์ไม่เป็นไปตามที่คาด
คำถามที่พบบ่อย
ไม่มีความรู้เรื่องสูตรเลย ทำได้ไหม
ทำได้ ผู้ประกอบการหลายรายเริ่มจากแนวคิดและกลุ่มเป้าหมายเท่านั้น ทีมพัฒนาสูตรจะช่วยแปลงความต้องการให้เป็นสูตรที่ผลิตได้จริง
ใช้เวลานานแค่ไหน
ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของสินค้าและจำนวนรอบที่ต้องปรับ การเตรียมข้อมูลให้ครบตั้งแต่รอบแรกช่วยย่นระยะเวลาได้อย่างมาก
ปรับสูตรทีหลังได้ไหม
ปรับได้ แต่ควรคำนึงว่าการเปลี่ยนสูตรอาจกระทบข้อมูลบนฉลากและความคุ้นเคยของลูกค้าประจำ จึงควรวางแผนให้รอบคอบ
สรุป
สูตรเฉพาะคือทรัพย์สินระยะยาวของแบรนด์ ที่ช่วยสร้างความแตกต่างและควบคุมต้นทุนได้ตรงจุด
ความสำเร็จของการพัฒนาสูตรขึ้นอยู่กับความชัดเจนของโจทย์และคุณภาพของความเห็นที่ให้กลับไปในแต่ละรอบ
ทีมพัฒนาสูตรของเราทำงานร่วมกับแบรนด์ตั้งแต่โจทย์แรกจนถึงสูตรที่พร้อมผลิตจริง
อ้างอิง
- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 281) พ.ศ. 2547 เรื่อง วัตถุเจือปนอาหาร — สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
https://exfood.fda.moph.go.th/law/data/complilation/Compi_281.pdf - ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 223) พ.ศ. 2544 เรื่อง วัตถุแต่งกลิ่นรส — กองอาหาร อย.
https://food.fda.moph.go.th/food-law/announ-moph-223 - General Standard for Food Additives (CXS 192-1995) — Codex Alimentarius (FAO/WHO)
https://www.fao.org/gsfaonline/docs/CXS_192e.pdf



